Büke’den Ada’ya kaliteli üniversiteler açılmalı çıkışı

KKTC üniversite adası olma yolunda hızla ilerlerken, yönetişim planlamasının bu hıza yetişememesi sorunları da beraberinde getiriyor. 13’ü YÖK tarafından tanınan 16 üniversitenin eğitim öğretim verdiği ülkede 55 bin 879’u Türkiye’den, 31 bin 749’u üçüncü ülkelerden ve 13 bin 383’ü KKTC’den olmak üzere toplam 101 bin 11 öğrenci eğitim görüyor. 7’si önümüzdeki yıl başlama hedefi olan 14 üniversite eğitim öğretime başlamak için hazırlık yaparken, 3 üniversite de Meclis’ten kurulum için izin bekliyor. 3 üniversite ise izin makamı olan Milli Eğitim ve Kültür Bakanlığı’na geri gönderildi.
YÖK’ün bu yıl KKTC üniversitelerine verdiği kontenjanda yüzde 11 düşüş var. YÖK bu yıl KKTC için 4 bin 743 ön lisans, 13 bin 11 lisans ve 1250 özel yetenek olmak üzere 19 bin 4 kontenjan verdi. Bu rakam geçen yıl 20 bin idi.
Bir yandan ülkedeki üniversitelere öğrenci çekmek için çalışmalar yapılırken, diğer yandan yönetim planlaması konusundaki eksikleri tamamlamak için yoğun çalışmalar sürüyor.
Planlamada bugünkü haliyle fazla söz hakkı olmayan Yükseköğretim Planlama, Denetleme, Akreditasyon ve Koordinasyon Kurulu’nun (YÖDAK) güçlendirilmesi için yasa çalışması devam ediyor, bu çalışmaların yönlendirilmesi için de KKTC Yükseköğretim Stratejik Planlama Çalıştayı’ndan çıkacak strateji belgesi bekleniyor.

Yükseköğrenim KKTC’nin can damarı
Yükseköğrenimin hem tanıtım hem de gelir kaynağı açısından KKTC’nin can damarı olduğunu belirten YÖDAK Başkanı Profesör Doktor Akile Büke, ülkede üniversitelerin çok hızlı arttığını, yönetişim planlamasının ise geride kaldığına dikkat çekerek, “Mevcut sorunlar bununla ilgili” diyor.
YÖDAK’ınyüksek öğrenim planlamasında gerekli yeri alamadığına işaret eden Prof. Dr. Büke, “Benim gönlümden geçen YÖDAK’ın YÖK gibi güçlü bir şekilde planlama, koordinasyon ve denetlemeyi tek elden yapabilecek bir kurum haline gelmesi” diyerek, Akreditasyonun ise ayrı bir kurul tarafından yapılması gerektiğine vurgu yapıyor.
YÖDAK Başkanı Profesör Doktor Akile Büke ile ülkedeki yüksek öğrenimin durumu, sorunlar ve alınan tedbirlere ilişkin TAK’ın sorularını yanıtladı.

Üniversitelerin kurulma süreci
KKTC’deki üniversitelerin kurulma sürecinde bazı değişikliklere gidildiğini anlatan Akile Büke, önceki yasada sürecin, Milli Eğitim Bakanlığı’ndan açma ön izni alıp YÖDAK’a başvurmak olduğunu, üniversitenin açılması ve kapatılmasının bakanlığın uhdesinde bulunduğunu ifade etti.
Bu süreçte YÖDAK’ın görevinin mikro düzeyde olduğunu anlatan Büke, “Makro düzeyde başvuran üniversiteye ülkede ihtiyaç var mı? Hangi bölgelerde üniversite açılmasına ihtiyaç var? İhtiyaç ötesinde o bölge onu kaldırabilir mi? Bu gibi planlamaların nasıl yapılacağıyla ilgili yasada çok ayrıntılı bir şey yoktu” dedi
Üniversite kurulma ve programlar için iznin Milli Eğitim Bakanlığı tarafından verildiğini YÖDAK’ın ikinci aşamada devreye girdiğini anlatan Prof. Dr Büke, Üniversitenin öğretime başlamak için ise YÖDAK’tanizin aldığını, öncesinde denetim yapılarak, üniversitenin kaç öğretim üyesi olduğuna, altyapı, kütüphane ve laboratuvarların uygunluğuna bakıp değerlendirmeye gidildiğini anlattı.

Planlamada eksiklik…
Ülkede üniversiteler hızlı artarken yönetişim planlamasının geri kaldığını belirten Büke, “Mevcut sorunlar bununla ilgili” dedi.
“Üniversitelerin kurulma aşamasında, açma ön izni verilme sırasında güvenlik soruşturmalarının yapılması, ticari olarak yeterliklerinin, şirketlerin maddi güçlerinin, hangi işle uğraştıklarının belirlenmesi, diğer yandan ülkenin ihtiyacına, hangi bölgede yapılmalı hangi bölge kaldırabilir hangi bölgede yapılmaması gerekir şeklinde bir planlamanın yapılması ve bunlar yapıldıktan son üniversitelerin açılması gerekiyor “ diyen Prof. Dr Akile Büke, bu planlamalar konusunda ciddi eksiklik olduğunu ancak bunu kapatmak için de büyük gayret sarf edildiğini ifade etti.
Büke, “Güvenlik sadece kurulma aşamasında değil pek çok aşamada önümüze sorun olarak çıkıyor” diyerek, “Devletin bunu bir şekilde planlaması gerekiyor” şeklinde konuştu.
Akile Büke, YÖDAK Başkanı ve üyeler olarak çok tehdit almakta olduklarını ve bunların yetkililerin bilgisinde bulunduğunu da belirtti.

YÖK ve YÖDAK farkı
YÖK’ün YÖDAK’tan farkının üniversite açma ve kapamanın YÖK’e ait olması, denetim yapabilmesi olduğunu anlatan Büke, burada ise denetim yetkisinin Milli Eğitim ve Kültür Bakanlığı’nın olduğunu ifade etti.
YÖDAK’ı rahatsız edenin, adı öyle olduğu için her şeyi kurulun planlıyor gibi görünmesi ancak planlamanın olmaması olduğuna vurgu yapan Akile Büke şöyle konuştu:
“Hükümet de bunun farkında. Milli Eğitim ve Kültür Bakanımız ve Başbakanımız bize destek. Hep birlikte bunun planlamasını yapıyoruz. Biz kendi görüşlerimiz konusunda olmazsa olmaz pozisyonunda değiliz ama bazı şeyleri de anlatmamız gerekiyor. “
Devletin farklı başka bir planlaması var ise ortaya net bir şekilde koyması gerektiğini, Ön Değerlendirme Kurulu kurularak iyi bir adım atılmasına rağmen bunun yeterli olmadığına vurgu yapan Büke, Yüksek Öğrenim Güvenlik Konseyi veya komitesi şeklinde bir oluşumun şart olduğunu ancak bunun tüzükle yapılamadığını, yasaya konması gerektiğini, bunun çalışmasını yapmakta olduklarını söyledi.

Yabancı Öğrenci Kayıt Tüzüğü
Yabancı uyruklu öğrenci kayıt kabulü ile ilgili tüzük hazırladıklarına işaret eden Büke, “Yabancı uyruklu öğrenciler için üniversite rektörlerimizle birlikteülkelerin lise bitirme koşullarına da bakarak yabancı öğrenci kabul kriterlerini belirledik. Tüzüğe YÖK’ün de üzerinde olacak bazı kriterler kondu. Eki ile birlikte bu tüzük yayınlandı ve bu yıl yürürlüğe girecek” dedi.
Hükümetin geçen yıl yayımlanan genelgeyle beraber EBYS giriş sistemi oluşturmakta olduğuna da vurgu yapan Prof. Dr. Büke, “Sistem ile öğrencilerin girişten itibaren kaydı alınacak. Hangi üniversiteye gidiyor?Sağlık raporları, çalışıyorsa işyeriyle ilgili bilgiler, ikamet adres bilgileri sistemde yer alacak. YÖDAK’ın ilgilendiği ise, adada bulunan yabancı öğrencilerin başarı durumları ve devam durumları da sistemde olacak. Devletin kendi sistemi üzerinden veri kayıtları yapılacak ve bu ilgili birimlere de açık olacak. Bu yabancı öğrencileri adada takip edebileceğimiz bir sistem olacak” şeklinde konuştu.

Kontenjanlarda azalma
Bu yıl ÖSYM yerleştirme sonuçlarının beklendiğini ancak kontenjanlarda bir miktar azalma olduğunu ifade eden Büke, bunun Türkiye’de üniversite sayısının artması ve kaliteyle paralel olduğunu söyledi.
Üniversitelere Türkiye’den gelecek öğrenci sayısını gösteren kontenjanların hepsinin KKTC üniversitelerine yerleşmediğini, ikinci yerleştirmelerin de yapılmakta olduğunu kaydeden Büke, kontenjanlar hakkında şu bilgileri verdi:
“YÖK 2016-2017 eğitim öğretim döneminde 18 bin, 2017-2018 döneminde 20bin kontenjan verdi. Bu yıl ise yıl kontenjanlarda azalma oldu ama yerleştirmeye de bakmak lazım ne kadaı yerleşecek o da önemli. Bu yılki kontenjan 4 bin 743 ön lisans, 13 bin 11 lisans ve 1250 özel yetenek olmak üzere toplan 19 bin 4. Geçen yıla göre yüzde 11 azalma var.”

“Akreditasyonları duyurmak önemli”
KKTC üniversitelerinin uluslararası başarıları ve akreditasyonları bulunduğunu, bunların daha iyi duyurulması gerektiğini kaydeden Prof. Dr. Büke, ABET gibi, FİBA gibi uluslararası akreditasyon kuruluşlarından alınan akreditasyonlar bulunduğunu ve bunların çok önemli olduğunu ifade etti.
Yabancı öğrencilerin bunları inceleyerek adaya gelmekte olduğuna işaret eden Büke, akredite bölüm ve program sayısının artırılması, üniversiteleri değerlendiren EUA gibi kuruluşlardan değerlendirme almanın önemli olduğunu kaydetti.
Türkiye’den de YÖK ten ayrı oluşturulan Yüksek Öğrenim Kalite Kurulu ile görüşmeler yaptıklarını belirten Büke, “Kurul üniversitelerimizi değerlendirmek üzere gelecek” dedi.

“Üniversite sayısında artış ayrıntılı çalışılmalı”
Üniversite sayısında artış konusunu değerlendiren Prof. Dr. Akile Büke, konunun ayrıntılı çalışılması gerektiğine vurgu yaparak, altyapıdan tutun da sosyal demografik yapıya kadar hepsinin dikkate alınarak bu çalışmanın planlı gitmesi gerektiğini ifade etti.
“Şu an durup bir değerlendirme yapılması gerekiyor” diyen Büke, “Her gelen üniversitenin değil, gerçekten buraya kalite ve tanınırlık açısından katkısı olacak üniversitelerin açılması gerekiyor”dedi.
Bunun sadece sayı olarak değil bir bütün olarak planlanması gerektiğine işaret eden Akile Büke, buna örnek olarak, buradaki tüm üniversitelerin sağlık alanına yönelmesinin yanlış olacağını ancak ülkede olmayan örneğin tam teşekküllü bir konservatuarın açılmasının olumlu bir gelişme olabileceğini anlattı.
Büke, farklı alanlar için farklı şeylerin düşünülebileceğini, genel planlamanın yapılmasının çok önemli olduğunu söyledi.

Çalıştay sonuçları Ağustos sonu
KKTC Yükseköğretim Stratejik Planlama Çalıştayı sonuçları için çalışmalarının sürdüğünü de ifade eden Akile Büke, çalıştayda paydaşlardan önemli katkılar aldıklarını ve katılımın da güzel olduğunu belirtti.
Büke, “İki belge çıkarmayı planlıyoruz. Biri Yüksek Öğrenim Strateji Belgesi diğeri de YÖDAK’ın Stratejik Planı. Yüksek Öğrenim Strateji Belgesi yönetişim şeklinin nasıl olması gerektiğine ışık tutacak. Her iki belgeyi de hükümetin onaylaması gerekiyor ki herkes eylem planı içerisinde tüm kurumlar üzerlerine düşen görevi yerine getirsinler. Oluşacak Yüksek Öğrenim Strateji Belgesi’nin devlet politikası haline gelmesi gerekiyor” dedi.
Verilerin işlenmekte olduğunu, her iki belgeyi de yazmaya başladıklarını söyleyen Büke, Ağustos sonuna sonucun çıkacağını düşündüklerini söyledi.

Şebnem Özerdem FASLIGİL-TAK

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir